Hemoroidy w ciąży i po porodzie - dlaczego powstają i co pomaga

Hemoroidy w ciąży i po porodzie to częsty i wstydliwy temat, o który mało kto pyta wprost, choć potrafi mocno uprzykrzyć te tygodnie. Powstają, bo ciąża i poród sprzyjają zastojowi krwi w żyłach okolicy odbytu, a choroba guzków krwawniczych występuje u kobiet w ciąży szczególnie często. Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków pomaga leczenie zachowawcze, a u większości kobiet dolegliwości ustępują po porodzie. W tym artykule tłumaczymy, skąd się biorą, jak je rozpoznać, co realnie przynosi ulgę i kiedy zgłosić się do lekarza.

Czym właściwie są hemoroidy

Guzki krwawnicze to prawidłowa, fizjologiczna struktura odbytu: poduszkowate naczynia żylne, które pomagają uszczelniać odbyt i kontrolować oddawanie gazów i stolca. Ma je każdy. O hemoroidach, czyli chorobie guzków krwawniczych, mówimy dopiero wtedy, gdy te naczynia nadmiernie się wypełniają krwią, powiększają i zaczynają dawać objawy.

Wyróżnia się hemoroidy wewnętrzne, początkowo niewidoczne, oraz hemoroidy zewnętrzne, widoczne jako sinawe guzki w pobliżu odbytu. To rozróżnienie ma znaczenie, bo objawy i przebieg mogą się różnić, a hemoroidy wewnętrzne bywają rozpoznawane dopiero wtedy, gdy zaczynają wypadać.

Dlaczego powstają w ciąży

Podstawowym mechanizmem jest wzrost ciśnienia w żyłach, wywołany uciskiem powiększającej się macicy na żyły jamy brzusznej i miednicy, w tym na największą z nich, żyłę główną dolną. Rosnące ciśnienie zwalnia przepływ krwi i podnosi ciśnienie w żyłach doprowadzających do niej krew, między innymi w żyłach okolicy odbytu. Skutkiem są żylakowe poszerzenia w ich obrębie.

Do tego mechanizmu dokładają się kolejne czynniki typowe dla ciąży i połogu:

• zaparcia, częste w ciąży, i związane z nimi silne parcie na stolec, które dodatkowo podnosi ciśnienie w kanale odbytu,
• progesteron, którego stężenie w ciąży rośnie, a jednym z jego działań jest zwiększenie podatności ściany żył na rozciąganie,
• parcie podczas porodu, które może ujawnić lub nasilić już istniejące guzki.

Warto zauważyć, że spośród tych czynników realnie modyfikować można przede wszystkim zaparcia. Dlatego tak duży nacisk kładzie się na profilaktykę i walkę z zaparciami przez całą ciążę i połóg.

Po czym poznać hemoroidy

Krwawienie z odbytu

Najczęstszym objawem jest krwawienie świeżą, jasnoczerwoną krwią, towarzyszące wypróżnieniu, szczególnie przy wytężonym parciu w przebiegu zaparcia. Bywa widoczne jako ślady na papierze toaletowym, pasemka powlekające stolec albo krew w muszli klozetowej. Ciemna, wiśniowa lub smolista, czarna barwa stolca wskazuje na inne, z reguły poważniejsze przyczyny i wymaga pilnej konsultacji.

Wypadanie guzków

Hemoroidy wewnętrzne, powiększając się podczas parcia, mogą wypadać na zewnątrz. W lżejszej postaci cofają się samoistnie, w bardziej zaawansowanej trzeba je odprowadzać ręcznie, a w najcięższej pozostają na stałe na zewnątrz i mogą być bolesne.

Świąd, pieczenie i dyskomfort

Do częstych dolegliwości należą też świąd i pieczenie w okolicy odbytu, ból, podrażnienie, uczucie niecałkowitego wypróżnienia oraz wyciek śluzu. Osobną sytuacją jest zakrzepica w guzku zewnętrznym: pojawia się wtedy bolesna, okrągła, sinawa grudka w pobliżu odbytu.

Czy znikną po porodzie

To jedno z najczęstszych pytań i zarazem pocieszająca część tej historii. Dolegliwości związane z guzkami krwawniczymi często ulegają znacznemu zmniejszeniu lub wręcz ustępują po porodzie, gdy znika ucisk macicy na żyły. Właśnie dlatego w ciąży zwykle nie proponuje się leczenia operacyjnego, tylko zaleca metody zachowawcze aż do rozwiązania.

Nie u każdej kobiety kończy się to samoistnie. Jeśli po okresie połogu guzki i związane z nimi dolegliwości się nie zmniejszają, wtedy dopiero rozważa się dalsze leczenie. Dlatego o profilaktykę, zwłaszcza o zapobieganie zaparciom, warto dbać także po porodzie.

Co pomaga zachowawczo

Leczeniem pierwszego rzutu w ciąży są metody zachowawcze i to od nich się zaczyna. Ich celem jest utrzymanie miękkiego stolca, ograniczenie parcia i zadbanie o okolicę odbytu.

Nasiadówki bywają zalecane w ciepłej wodzie, czasem z wywarem z kory dębu lub oczaru wirginijskiego. Warto natomiast wiedzieć, że okłady z lodu, choć przynoszą chwilową ulgę, mogą zwiększać ryzyko powstania zakrzepu w obrębie guzka, dlatego to nasiadówki w ciepłej wodzie są bezpieczniejszym wyborem.

Regularne wypróżnianie, dieta bogata w błonnik, ruch i unikanie długiego siedzenia nie tylko łagodzą objawy, ale też zapobiegają nawrotom. To warto utrzymać na dłużej, także w połogu.

Leki miejscowe tylko po konsultacji

Maści i czopki stosuje się w ciąży i podczas karmienia piersią wyłącznie ściśle według wskazań lekarza. W składzie wielu preparatów dostępnych bez recepty znajdują się substancje, których stosowanie u ciężarnej jest niedozwolone lub ograniczone ze względu na możliwy wpływ na dziecko. Dlatego przed sięgnięciem po jakikolwiek preparat, nawet z apteki bez recepty, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Kiedy do lekarza lub proktologa

Samo rozpoznanie hemoroidów zawsze warto potwierdzić u lekarza, zamiast zakładać je na podstawie objawów. Guzek w okolicy odbytu i krwawienie mogą mieć różne przyczyny, a wczesna konsultacja pozwala dobrać leczenie odpowiednie do ciąży i wykluczyć poważniejsze choroby.

Najczęstsze pytania

Dlaczego hemoroidy pojawiają się w ciąży i po porodzie?

Głównym mechanizmem jest wzrost ciśnienia w żyłach, wywołany uciskiem powiększającej się macicy na naczynia jamy brzusznej i miednicy, w tym na żyłę główną dolną. Zwalnia to przepływ krwi i prowadzi do żylakowych poszerzeń w okolicy odbytu. Dokładają się do tego zaparcia częste w ciąży oraz działanie progesteronu, który zwiększa podatność ścian żył na rozciąganie. Podczas porodu objawy może nasilić parcie.

Czy hemoroidy znikną po porodzie?

U większości kobiet dolegliwości związane z guzkami krwawniczymi znacznie się zmniejszają lub ustępują samoistnie po rozwiązaniu, gdy znika ucisk macicy. Dlatego w ciąży zwykle nie proponuje się leczenia operacyjnego, tylko metody zachowawcze aż do porodu. Zdarza się jednak, że hemoroidy pozostają lub się powiększają, zwłaszcza przy utrzymujących się zaparciach.

Co pomaga na hemoroidy w ciąży bez leków?

Podstawą jest leczenie zachowawcze: dieta bogata w błonnik, częste i obfite picie płynów, codzienna aktywność fizyczna, regularne wypróżnianie bez silnego parcia, staranna higiena okolicy odbytu, nasiadówki w ciepłej wodzie oraz unikanie długiego siedzenia. To pierwszy krok, zanim rozważy się jakiekolwiek leki.

Czy mogę stosować maści i czopki na hemoroidy w ciąży?

Preparaty miejscowe w ciąży i podczas karmienia piersią stosuje się tylko ściśle według wskazań lekarza. W składzie wielu z nich znajdują się substancje, których stosowanie u ciężarnej jest niedozwolone lub ograniczone. Dlatego przed sięgnięciem po jakikolwiek preparat skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Czy okłady z lodu pomagają na hemoroidy?

Zimne okłady przynoszą chwilową ulgę w dolegliwościach, ale mogą zwiększać ryzyko powstania zakrzepu w obrębie guzka. Dlatego bezpieczniejszym i częściej zalecanym sposobem są nasiadówki w ciepłej wodzie. Jeśli chcesz stosować chłodzenie, warto omówić to z lekarzem.

Kiedy z hemoroidami iść do lekarza lub proktologa?

Skontaktuj się z lekarzem, gdy pojawia się krwawienie z odbytu, zwłaszcza po raz pierwszy, gdy ból jest silny, a guzek twardy i bardzo bolesny, gdy pojawia się wypadanie guzków, albo gdy objawy nie ustępują mimo domowych sposobów. Lekarzem zajmującym się chorobami odbytu jest proktolog. Wizyta pozwala potwierdzić rozpoznanie i wykluczyć inne, poważniejsze przyczyny krwawienia.

Bobiko a połóg

W Bobiko masz miejsce na notatki o samopoczuciu i na pytania do lekarza, więc łatwiej zapamiętać, o co dopytać na wizycie, gdy dokuczają Ci dolegliwości ciąży i połogu. Prowadzimy też przez okres połogu i pierwsze tygodnie po porodzie. Bobiko nie zastępuje lekarza ani położnej, pomaga uporządkować obserwacje i zadbać o siebie w tym wymagającym czasie.