Odbijanie po karmieniu - czy zawsze konieczne i jak pomóc dziecku

Odbijanie po karmieniu to jeden z tych rytuałów, który przekazywany jest z pokolenia na pokolenie: nakarm, potrzymaj pionowo, poczekaj aż się odbije. Warto jednak wiedzieć, że nie zawsze musi się to udać za każdym razem i że brak głośnego odbicia u spokojnego, zadowolonego dziecka nie jest problemem. Ten artykuł tłumaczy, po co dziecko odbija powietrze, czy pomaganie mu jest naprawdę konieczne, jakie pozycje ułatwiają odbicie i jak to się ma do ulewania oraz kolki.

Po co dziecko odbija powietrze

Podczas ssania piersi lub butelki niemowlę połyka trochę powietrza. Dzieje się to zwłaszcza wtedy, gdy dziecko je szybko i łapczywie albo gdy mleko wypływa mocnym strumieniem. Powietrze zbiera się w żołądku i może dawać uczucie pełności lub dyskomfortu, przez które maluch bywa niespokojny w trakcie lub po karmieniu.

Odbicie pozwala usunąć nadmiar tego powietrza. Nie jest to więc żaden mechanizm leczniczy, a po prostu naturalne pozbycie się połkniętego powietrza, któremu można delikatnie pomóc.

Czy odbijanie po każdym karmieniu jest konieczne

Innymi słowy: nie ma powodu, żeby za wszelką cenę wywoływać odbicie po każdym karmieniu ani martwić się, gdy się nie uda. Rozsądny środek to potrzymać dziecko chwilę pionowo i dać mu szansę odbić, bez presji i pilnowania na siłę.

Jak długo w życiu dziecka to istotne

Odbijanie najbardziej przydaje się w pierwszych miesiącach życia, gdy przewód pokarmowy jest niedojrzały, a dziecko je głównie na leżąco i łatwiej połyka powietrze. Z czasem, gdy maluch zaczyna siadać, je sprawniej i sam odbija, potrzeba pomagania mu stopniowo maleje. Nie ma jednej daty, po której trzeba przestać. To po prostu przestaje być potrzebne wtedy, gdy dziecko radzi sobie samo.

Pozycje do odbijania

Nie ma jednej najlepszej pozycji, warto wypróbować kilka i zostać przy tej, która działa u Twojego dziecka i jest wygodna dla Was obojga. Wspólny mianownik to trzymanie dziecka tak, aby główka była wyżej niż pupa, w pozycji pionowej lub półpionowej.

• Na ramieniu. Klasyczna pozycja: przytul dziecko brzuszkiem do siebie tak, aby jego główka opierała się nad Twoim barkiem. Jedną ręką podtrzymuj pupę i plecki, drugą delikatnie głaszcz lub lekko oklepuj plecki. Warto podłożyć sobie na ramię pieluszkę lub tetrę, bo przy odbiciu może pojawić się odrobina ulanego mleka.
• Na siedząco. Posadź dziecko bokiem na swoim udzie, podtrzymując dłonią jego klatkę piersiową i bródkę (nie uciskaj szyi). Lekko pochyl je do przodu i głaszcz plecki. Ta pozycja bywa wygodna dla dzieci, które lubią mieć kontrolę nad główką.
• Na kolanach, na brzuszku. Ułóż dziecko brzuszkiem w poprzek swoich ud, podtrzymując główkę tak, aby była nieco wyżej niż reszta ciała, i delikatnie głaszcz lub oklepuj plecki.

Odbijanie w trakcie karmienia

Jeśli dziecko je łapczywie, krztusi się albo staje się niespokojne w połowie posiłku, można przerwać karmienie na chwilę, unieść dziecko, dać mu odbić i wrócić do jedzenia. Bywa to szczególnie pomocne przy szybkim wypływie mleka, gdy maluch połyka go dużo naraz razem z powietrzem. Pomaga też spokojniejsze karmienie w pozycji lekko odchylonej do tyłu, dzięki której dziecko ssie wolniej i głębiej obejmuje pierś.

Co gdy dziecku się nie odbija

To częsta sytuacja i najczęściej nie oznacza żadnego problemu. Jeśli mimo trzymania pionowo dziecku się nie odbija, ale jest spokojne i zadowolone, prawdopodobnie po prostu nie połknęło dużo powietrza.

• Potrzymaj dziecko pionowo przez kilka do kilkunastu minut, delikatnie głaszcząc plecki.
• Spróbuj zmienić pozycję, na przykład z ramienia na siedzącą.
• Jeśli nadal nie odbija, a nie okazuje dyskomfortu, spokojnie połóż je dalej. Odbicie może przyjść później, także w trakcie snu.

Nie warto budzić śpiącego, spokojnego dziecka tylko po to, żeby wywołać odbicie.

Odbijanie a ulewanie i kolka

To ważne, żeby nie wiązać z odbijaniem zbyt dużych nadziei. Ulewanie u niemowląt wynika głównie z niedojrzałości przewodu pokarmowego i cofania się treści z żołądka do przełyku, a nie z braku odbicia. Cofanie treści (refluks) występuje u około połowy niemowląt i najczęściej jest zjawiskiem fizjologicznym, które ustępuje samoistnie, u większości dzieci mniej więcej między 12. a 18. miesiącem życia. Połknięte powietrze i zbyt duża porcja jedzenia mogą nasilać ulewanie, więc odbicie bywa drobną pomocą, ale go nie eliminuje.

Podobnie z kolką. Wśród możliwych mechanizmów wymienia się między innymi połykanie powietrza i niedojrzały układ pokarmowy, dlatego dbanie o technikę karmienia i pomaganie w odbiciu bywa zalecane. Badania nie potwierdziły jednak, że odbijanie zmniejsza częstość kolki. Odbijanie warto więc traktować jako drobną pomoc dla komfortu dziecka, a nie jako sposób na kolkę czy ulewanie.

Kiedy to nie problem, a kiedy skonsultować

Samo połykanie powietrza, ciche pobulgiwanie w brzuszku, niewielkie ulewanie po jedzeniu i to, że nie zawsze udaje się odbicie, mieszczą się w normie u zdrowego, dobrze przybierającego na wadze dziecka.

Pilnej oceny wymagają wymioty zielone, żółte lub z krwią, wymioty chlustające i gwałtowne (zwłaszcza u kilkutygodniowego niemowlęcia), krew w stolcu, wzdęty i bolesny brzuch, gorączka oraz apatia. To objawy wykraczające poza zwykłe połykanie powietrza i ulewanie i wymagają kontaktu z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Czy dziecko musi się odbić po każdym karmieniu?

Nie ma dowodów, że odbijanie po każdym karmieniu jest konieczne. Odbijanie to zalecenie przekazywane z pokolenia na pokolenie, ale badania nie potwierdziły, że zapobiega ono kolce czy wzdęciom. Pomaga u dzieci, które przy karmieniu połykają więcej powietrza, na przykład jedzą łapczywie lub przy szybkim wypływie mleka. Jeśli dziecko je spokojnie, jest zadowolone i nie ma dyskomfortu, brak głośnego odbicia nie jest problemem. Warto po prostu potrzymać maluszka chwilę pionowo i dać mu szansę odbić, bez sztywnego pilnowania, żeby udało się za każdym razem.

Po co dziecko odbija powietrze?

Podczas ssania piersi lub butelki niemowlę połyka trochę powietrza, zwłaszcza gdy je szybko i łapczywie albo gdy mleko wypływa mocnym strumieniem. Powietrze zbiera się w żołądku i może dawać uczucie pełności lub dyskomfort. Odbicie pozwala usunąć nadmiar tego powietrza. Pomaga w tym trzymanie dziecka w pozycji pionowej lub półpionowej po karmieniu, z główką wyżej niż pupa.

Jak długo w życiu dziecka odbijanie jest istotne?

Najbardziej przydaje się w pierwszych miesiącach, gdy przewód pokarmowy jest niedojrzały, a dziecko je głównie na leżąco i łatwiej połyka powietrze. Z czasem, gdy maluch zaczyna siadać, je sprawniej i sam odbija, potrzeba pomagania mu maleje. Nie ma jednej daty, po której trzeba przestać - po prostu przestaje to być potrzebne wtedy, gdy dziecko radzi sobie samo.

Co robić, gdy dziecku się nie odbija?

Nie trzeba panikować ani wywoływać odbicia za wszelką cenę. Potrzymaj dziecko pionowo przez kilka do kilkunastu minut, delikatnie głaszcząc lub oklepując plecki. Jeśli mimo to nie odbija, a jest spokojne i nie okazuje dyskomfortu, prawdopodobnie po prostu nie połknęło dużo powietrza. Możesz spokojnie położyć je dalej. Odbicie może przyjść później, także w trakcie snu.

Czy odbijanie zapobiega ulewaniu i kolce?

Odbijanie może zmniejszyć uczucie pełności u dzieci, które połknęły dużo powietrza, ale nie jest metodą na kolkę ani na ulewanie. Badania nie potwierdziły, że pomaganie w odbijaniu zmniejsza częstość kolki. Ulewanie u niemowląt wynika głównie z niedojrzałości przewodu pokarmowego i cofania treści z żołądka, a nie z braku odbicia. Warto traktować odbijanie jako drobną pomoc dla komfortu, a nie jako sposób leczenia.

Kiedy niepokój po karmieniu warto skonsultować z lekarzem?

Do pediatry warto zgłosić się, gdy dziecko słabo przybiera na wadze, jest niespokojne i wygina się przy większości karmień, odmawia jedzenia, a ulewanie jest bardzo obfite i nie maleje. Pilnej oceny wymagają wymioty zielone, żółte lub z krwią, wymioty chlustające, krew w stolcu, gorączka albo apatia. To objawy wykraczające poza zwykłe połykanie powietrza i ulewanie.

Bobiko a karmienie

W Bobiko tracker karmienia pozwala notować, ile i jak często dziecko je oraz jak znosi karmienia, w tym niepokój, ulewanie czy trudności z odbiciem. Dzięki temu łatwiej dostrzec wzorzec i pokazać go pediatrze, zamiast opowiadać z pamięci. Apka prowadzi też przez kolkę, refluks i ulewanie oraz inne tematy pierwszych miesięcy, bez oceniania i bez presji.

Bobiko nie zastępuje pediatry ani oceny przyrostów masy ciała. Pomaga prowadzić obserwacje i rozpoznać, kiedy niepokój po karmieniu wykracza poza normę.