21. tydzień ciąży

21. tydzień ciąży to czas, kiedy dziecko zaczyna smakować to, co jesz. Płyn owodniowy zmienia smak w zależności od Twoich posiłków, a dziecko wyraźnie preferuje słodkie. Cykl snu i czuwania jest już ustabilizowany.

Rozwój dziecka

Dziecko ma teraz około 27 cm długości i 360 gramów wagi:

• Kubki smakowe są w pełni funkcjonalne
• Dziecko preferuje słodki smak - gdy zjesz coś słodkiego, więcej połyka
• Cykl snu i czuwania jest ustabilizowany - śpi 12-14 godzin dziennie
• Ruchy są skoordynowane: kopie, łapie pępowinę, obraca się, ssie kciuk
• Szpik kostny przejmuje produkcję krwinek czerwonych od wątroby i śledziony
• Brwi i rzęsy wyraźnie widoczne

Twoje ciało

• Regularne ruchy dziecka - większość kobiet już je czuje codziennie
• Rozstępy mogą się pojawiać (na brzuchu, piersiach, biodrach, udach)
• Obrzęki nóg, stóp, czasem rąk
• Zwiększone wydzielanie z pochwy (białawe, bezwonne)
• Bóle pleców od zwiększającego się ciężaru
• Czasem żylaki na nogach lub kroczu (hemoroidy)

Co warto zrobić

• Obserwuj wzorce ruchów dziecka - kiedy jest najaktywniejsze? Poznasz jego rozkład dnia.
• Pielęgnacja skóry brzucha - nawilżenie redukuje świąd.
• Sen na lewym boku z poduszką między kolanami.
• Obrzęki: unoś nogi powyżej serca (np. leżąc z poduszką pod stopy), ogranicz sól, pij dużo wody, unikaj długiego stania.
• Aktywność: utrzymaj 150 min/tydzień. Pływanie szczególnie odciąża kręgosłup.

Karmienie piersią - przygotowanie

Warto zacząć myśleć o karmieniu piersią już teraz:

• Wybierz źródła wsparcia laktacyjnego - doula laktacyjna, KobietaKarmiąca PL, lokalna grupa wsparcia
• Kup biustonosz karmiący - kilka rozmiarów (piersi rosną przed i po porodzie)
• Wkładki laktacyjne do biustonosza (siara może wyciekać już w III trymestrze)
• Olej kokosowy lub lanolinę - na popękane brodawki
• Edukacja: WHO, La Leche League, Polskie Towarzystwo Konsultantek Laktacyjnych